فارسی نوشتاری درس ۱۷. ششم دبستان
درس 17 ستاره ی روشن
فعالیت های درس صفحه 91 و 92
1- عبارت های زیر را نمونه ، به نثر ساده ی امروز برگردانید.
نثر کهن
نثر ساده امروز
نخستین کسی ، من باشم که بدو گروم
نخستین کسی باشم که به او ایمان آورم
نیکویی گویید و زینهار تا بدی نکنید.
سخت نیکو بگویید و آگاه باش که نباید بدی کنید.
راست گفتن پیشه گیرید.
همیشه راست بگویی.
2- مانند نمونه ، جمله های زیر را مرتّب و بازنویسی کنید.
ما را یادگاری ده از علم خویش : از علم خویش ، ما را یادگاری ده
الف) وصیّت می کنم شما را : شما را وصیّت (می) کنم.
ب) بد کننده را زندگانی کوتاه باشد : زندگانی بدکننده ، کوتاه باشد.
3- کلمات متضاد را در ابیات و عبارات زیر بیابید.
الف) سخن در میان دو دشمن ، چنان گوی که اگر دوست گردند ، شرم زده نشوی . (سعدی)
دشمن ≠ دوست
ب) موج ز خود رفته ای ، تیز خرامید و گفت : هستم اگر می روی ، گر نروم نیستم. (اقبال لاهوری)
هستم ≠ نیستم / می روم ≠ نروم
ج) دوستان و دشمنان را می شناسم من ، زندگی را دوست دارم ، مرگ را دشمن ( اخوان ثالث )
دوستان ≠ دشمنان / زندگی ≠ مرگ / دوست ≠ دشمن
4- عبارت زیر ، شبه جمله را پیدا کنید و مفهوم آن را توضیح دهید.
زینهار تا بدی نکنید.
« زینهار » به معنی « بدان و آگاه باش » و برای متوجّه کردن مخاطب به کار می رود ، یعنی مواظب باش و از این کار بپرهیز.
املا صفحه 93
2- با توجّه به متن درس ، جای خالی را با کلمه متناسب پر کنید.
هر که از شما به ... زاد ... بزرگ تر باشد. وی را بزرگ تر دارید و ... حرمت ... او نگاه دارید.
3- کلماتی را که در املای آن ها ، یکی از شکل هی حرف « ه » وجود دارد از متن درس بیابید و بنویسید.
مانند نمونه : بزرگمهر
ستاره ، خوانده ام ، خواهد آمد ، هم ، بهره ، هیچ ، راه ، ده ( بده) ، آن چه ، به ، زینهار ، بد کننده ، کوتاه ، پیشه ، هلاک ، گواهی ، هر ، عطاها ، همیشه ، ستوده ، نگاه ، بیهقی
نگارش صفحه 94
1- این دسته از کلمات را به صورت جمله ، مرتّب کنید.
نیست ، مردمان ، بی عیب ، عیب ، را ، مکنید ، که ، هیچ کس
عیب مردمان را مکنید که هیچ کس بی عیب نیست .
3- در جمله ی « ستاره ی روشن ما بودی که ما را راه راست نمودی » ، نویسنده از چه عنصر ادبی استفاده کرده است ؟ آن را توضیح دهید.
نویسنده از تشبیه استفاده کرده است و بزرگمهر را به ستاره ی روشنی تشبیه کرده که آن ها را به راه راست هدایت می کند.
کارگاه نویسندگی صفحه 95 و 96
لطیفه های ادبی
یکی از چیزهایی که به زیبایی و لطف نوشته می افزاید ، استفاده از لطیفه است . لطیفه سخنی کوتاه و پرمعناست که به سادگی فهمیده می شود . لطیفه ها معمولاً آمیخته به طنز و حکمت و اندرز هستند و در قالب حکایت ظاهر می شوند.
2- ضرب المثل « به پایان آمد این دفتر ، حکایت هم چنان باقی است » را در یک بند ، توضیح دهید.
این دفتر (مطلب یا کتاب) به پایان رسید ، امّا این داستان و مطلب هم چنان ادامه دارد ( که بعدها ادامه ی آن را خواهیم گفت ).